Europejska Krzątanina

Rewolucja cyfrowa – nierówności w sztafecie?

Żyjemy w czasach wielkich zmian i wstrząsów. Technologia zmienia wszystko wokół nas – od polityki (geopolitycznej), poprzez środowisko, rynki i media, aż po sposób, w jaki organizujemy nasze codzienne życie. Ale co napędza wszystkie te zmiany i czy zbliżamy się do końca tej dzikiej jazdy, czy też to dopiero początek? Cyfrowe zakłócacze są równie nieuchwytne jak niewidzialna ręka, która prowadzi ich do promowania celu, który nie był częścią ich intencji.

Niektórzy ekonomiści od dawna przepowiadali, że podstawowe mechanizmy kapitalizmu doprowadzą do powstania większych i większych nierówności, aż do upadku całego systemu. W ostatnich latach coraz więcej doniesień prasowych i programów politycznych dotyczących nierówności gospodarczych popchnęło ich drogę do centrum uwagi publicznej. Jednak nagłówki i krótkie zwroty polityczne mogą być bardzo mylące. W zależności od tego, które statystyki są przedmiotem konsultacji, można dojść do zupełnie przeciwstawnych wniosków. Na przykład Bruegel pokazuje, że globalna nierówność, a w szczególności nierówność dochodów, od dawna zmniejsza się w tej liczbie od kwietnia 2018 roku:

Jednak, jak zauważa Economist, bardzo bogaci stale zarabiają coraz więcej i rzadko są włączani do statystyk. Kto ma rację?

I odwrotnie, oba twierdzenia, że nierówności rosną i maleją, są prawdziwe w tym samym czasie; z pewnego punktu widzenia. To prawda, że bogaci bogaci bogacą się w ciągu ostatnich 30 lat. To naturalne, że tak by się stało. Teoria kojarzenia reasoratywnego głosi, że ludzie chętniej wybierają podobną osobę jako swojego małżonka (niekoniecznie w przypadku krótkoterminowych relacji). Może to oznaczać podobny wzrost lub strukturę kości, ale także pochodzenie społeczno-ekonomiczne. Teoria ta opiera się na wynikach badań w USA, opublikowanych w PLOS One. Ponieważ bogatsze i dobrze wykształcone elity częściej łączą się ze sobą, pieniądze pozostają w tych samych kręgach i potencjalnie także w coraz mniejszych, ponieważ bogate rodziny łączą się ze sobą. Niedoregulowanie (i brak opodatkowania) rynków finansowych oraz dalsze istnienie rajów podatkowych to również potencjalne czynniki, które należy wziąć pod uwagę, gdyż bogactwo nie jest redystrybuowane, a jedynie rośnie z zysków inwestycyjnych. Nic więc dziwnego, że ich dochody nadal rosną, ponieważ nadal inwestują i zarabiają coraz więcej z zainwestowanego kapitału, bez większych przeszkód ze strony swoich rządów.

Istotną rolę odgrywa również wzrost globalizacji i upadek dobrze funkcjonujących na całym świecie systemów wysokich podatków. OECD stwierdza, że dobrze funkcjonujący system podatkowy, który zlikwidował luki prawne, może odegrać znaczącą rolę w zmniejszaniu nierówności.

Europa pozostaje jednym z najwyżej opodatkowanych obszarów o najbardziej wyrafinowanych systemach podatkowych, a także utrzymuje niską nierówność dochodów (w porównaniu z resztą świata), jak stwierdza Światowy Raport o Nierówności. W związku z tym, czy nierówność rośnie czy nie, zależy również od tego, na który obszar świata patrzy się (i jaki okres czasu). Nie ma ogólnego stwierdzenia, które opisywałoby rozwój świata, ponieważ jest on zbyt złożony, by zmieścić się tylko w jednej teorii ekonomicznej czy ideologii. Na przykład: na poziomie zagregowanym nierówność spada, ale w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej w ciągu ostatnich kilku lat nierówność w dochodach rozporządzalnych ogromnie wzrosła, jak pokazuje inna liczba z Bruegla (listopad 2016):

Te różne wydarzenia pokazują również, że różne pakiety polityczne mogą mieć znaczący wpływ na rozwój gospodarczy i nierówności w danym kraju.
Jednak w zależności od rodzaju nierówności, na które patrzymy, można wyciągać różne wnioski, w zależności od naszego punktu widzenia (i punktu obserwacji). Na przykład Światowy Raport o Nierówności pokazuje, że na całym świecie rośnie nierówność majątkowa, ale Bruegel pokazał również, że w Unii Europejskiej średnia konwergencja dochodów spowodowała ogromny spadek nierówności dochodów przed kryzysem finansowym i gospodarczym w 2008 r., co oznacza, że obywatele biedniejszych regionów, takich jak młode państwa postsowieckie, zwiększyli swoje dochody w stosunku do tych, które mieszkają w bogatszych regionach, zanim uderzył w nie rynek.

Jednocześnie możemy również zauważyć, że w ciągu ostatnich 20 lat ubóstwo na świecie zostało zmniejszone o połowę w ciągu ostatnich 20 lat, prawdopodobnie z powodu lepszego dostępu do leków, żywności i technologii oraz ogólnie lepszych warunków pracy, spowodowanych konkurencją na otwartych rynkach.

Jeżeli więc dane wskazują nam tak wiele różnych kierunków, w oparciu o które aspekty zdecydujemy się przyjrzeć, dlaczego słyszymy tak wiele osób mówiących zarówno w mediach, jak i na arenie politycznej o dostrzeganiu wzrostu globalnych nierówności w ciągu ostatnich kilku lat?

Niekoniecznie dlatego, że wszyscy źle odczytują statystyki lub próbują wprowadzić w błąd opinię publiczną (choć nie można również wykluczyć takiej możliwości), ale dlatego, że niektóre środki do życia są w rzeczywistości zagrożone, a nie dlatego, że nierówności majątkowe również nie są zagrożone. Nierówności w dochodach mogą potencjalnie ponownie wzrosnąć na całym świecie z powodu słabej oceny sytuacji politycznej, kiedy zajmujemy się kolejnym wielkim wyzwaniem dla ludzkości. Ten narastający strach przed nierównością jest wynikiem zaburzeń innowacji, które zakłócają funkcjonowanie rynków i przekształcają je w coś nowego. Niegdyś szokująca rewolucja przemysłowa jest obecnie kontynuowana przez rewolucję cyfrową i szybko zmienia skład siły roboczej.

Nigdzie indziej skutki szybkich zmian rynkowych nie mogą być odczuwalne bardziej niż w byłych światowych centrach przemysłowych, gdzie zglobalizowane rynki finansowe zniszczyły wcześniej lokalne sektory przemysłowe, takie jak w Detroit w USA, Nord-Pas-de-Calais we Francji, w Północnej Anglii, w Zagłębiu Ruhry w Niemczech, w Bergslagen w Szwecji i w południowym Ontario w Kanadzie. Obszary te straciły swoje bogactwo w ciągu kilkudziesięciu lat, ale zmiany, z którymi mamy się wkrótce zmierzyć, mogą potencjalnie całkowicie zmienić nasze społeczeństwo w ciągu stulecia.

Dominik Kirchdorfer
Dominik is a European writer and entrepreneur of Austrian and Polish descent. His passion is storytelling and he wants to do everything in his power to give the story of Europe a happy ending. He is currently the President of the EFF - European Future Forum, as well as Editorial Coordinator for the EUREKA Network, Editor In-Chief of Euro Babble and Managing Editor of Italics Magazine. Twitter: @NikKirkham
http://www.nikkirkham.eu

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *