Sinds u vroeg

Omgaan met klimaatverandering: zijn de straten de nieuwe bestuurskamers?

Op de eerste officiële dag van de COP 24 in Katowice zoemt Twitter om de paar uur met nieuws: Trump en Xi Jinping onderhandelen over de handel, de Britse premier mei worstelen om Brexit wereldwijd te verkopen en president Poetin en Saudi Crown Prince Bin Salman delen een high five. Alles behalve over de conferentie van de partijen, echter. Tussen de G20 in Buenos Aires en de klimaatmarsen door heel Europa lijkt het erop dat de kern van de klimaatactie deze “COP’s” heeft verlaten.

Wat is zo’n COP precies, en waarom zouden we er aandacht aan moeten besteden, zelfs als de leiders dat niet doen? De Verenigde Naties hebben een verdrag over klimaatverandering in het leven geroepen, met als doel de partijen bij de aanpak van deze grensoverschrijdende kwestie te verenigen. Dit is het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (of “UN triple-C” in het jargon). Het omvat een scala aan organen, met de COP als besluitvormende instantie, en het heeft staten bij elkaar gebracht zoals weinig verdragen dat eerder hebben gedaan.

Met de instellingen op hun plaats, de grensoverschrijdende kwestie op de juiste wijze aangepakt door middel van Byzantijnse governance-organigrammen, en een doel dat drie jaar geleden in het kader van het Akkoord van Parijs is vastgesteld, is er capaciteit om op te treden, maar daarna is er een institutionele bom ontploft.

Ongeveer een jaar geleden besloten de VS het Akkoord van Parijs te verlaten, een verdrag dat een uitgebreide stap was in de richting van de beperking van de klimaatverandering in het kader van het UNFCCC.  Hierdoor realiseerden de andere partijen en de instellingen zich dat misschien niet alle staten klaar zijn voor zo’n vergaande verbintenis. Het Akkoord van Parijs was immers een verdrag en dat heeft een zeker juridisch gewicht. De VN is echter geen ‘wereldregering’ en heeft geen feitelijke bevoegdheden. De eenvoudige oplossing om niet gebonden te willen blijven aan het Akkoord van Parijs, is dus gewoon weggaan. En dat is dat.

Dit plaatst de internationale gemeenschap echter in een soort van augurk, want het laat zien dat het werken aan deze COP’s als het lopen met een koorddanser is. Gezien de manier waarop het UNFCCC, met name met alle wetenschappelijke technocratie in de verschillende organen, zou het waarschijnlijk de meest verreikende doelstellingen voor zijn lidstaten vastleggen, zodat de opwarming van de aarde tot een minimum beperkt blijft. Maar het moet wel compromissen sluiten, want staten die het verdrag verlaten, zouden iedereen er slechter aan toe zijn.

Een element waar verschillende staten echter niet op rekenden, was de vasthoudendheid van hun burgers. Als we dit schrijven, de grootste klimaatmars ooit in Brussel, maar ook in de rest van Europa, vervolgen burgers letterlijk regeringen voor het niet nakomen van verplichtingen in de EU en in de VS. Zelfs nu de VS het Akkoord van Parijs hebben verlaten, hebben de Amerikaanse steden die 40 procent van de bevolking vertegenwoordigen, beloofd om zich desalniettemin aan hun verplichtingen te houden.

Het is een rommelige manier van werken, waarbij op verschillende fronten met evenzoveel succes wordt gestreden, en het zal nog wat meer orkanen, bosbranden en sneeuwstormen vergen voordat er sprake is van gelijke behoeften. Maar noch de Conventie, noch de staten, noch de individuen kunnen deze doelstellingen alleen bereiken. Daarom mag de hoop niet worden opgegeven, elke staat, organisatie of individu heeft zijn eigen rol te spelen, en de rol van de burger is nu om de bereidheid van de staten om deze fronten te verenigen zoveel mogelijk te stimuleren door in de komende onderhandelingen de zetel van een volk op te nemen. Niemand minder dan Sir David Attenborough zal deze zetel innemen, en zijn stem zal de partijen naar een wereld duwen die vastbesloten is om actie te ondernemen en niet langer hulpeloos toekijken als de klimaatverandering haar eerste slachtoffers eist. Door directe participatie via sociale media (via #takeyourseat) kunnen burgers hun stem laten horen en de hitte in de onderhandelingsruimte kanaliseren en de wereld buiten koelen.

Dat moet nu nog een tijdje langer zoemen op Twitter.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *